Секоја дамка би требало да се исчисти штом ќе се појави. Но тоа не е секогаш можно да се постигне, па често се случува да треба да се исчисти некоја стара дамка и веднаш да се посегнува по некое специјално средство или силен раствор.

Сите свежи дамки прво треба да се обидете да ги отстраните со обична вода, евентуално со додаток на слаб сапун или детергент.

Пред да почнете да отстранувате некоја дамка, редоследот на постапките е следниот:

• треба да се утврди видот на подлогата

• треба да се утврди од што настанала дамката

• доколку се чисти ткаенина, треба да се испита постојаноста на бојата

• изборот на најпогодното средство на чистење и отстранување на дамките



Методот на остранување на дамката пред сè зависи од видот на материјата од која настанала дамката:


1. Алкохол - инаку е познат како добро средство за отстранување на дамки, секако доколку станува збор за чист алкохол. Меѓутоа алкохолот во пијалоците, парфемите, лосионите итн. може да остави грди дамки на различни подлоги.

Свежата дамка од алкохол на дрвениот мебел треба веднаш да се отстрани со сува крпа или со впивачка хартија. Старата дамка прекријте ја со една лажичка смеса на талк и ленено масло, по што треба да се остави да се исуши, а подоцна да се пребрише со сува крпа.

Дамките на тапацираниот мебел отстранете ги на тој начин што ќе посипете сол која после ќе ја исчеткате со остра четка неколку минути по посипувањето на сол.

Дамките од црвено вино прелијте ги со малку ракија и оставете ги да се исушат.


2. Амонијак - претставува средство за чистење, но на ткаенините може да остави грди дамки кои веднаш треба да се отстранат. Бидејки е силно средство, амонијакот го нагризува и влакното и бојата. Ваквата дамка треба да се испере со млака вода. Дамката од амонијак на чуствителните ткаенини (на пр. свила или волна) може да се исчисти со натопување во разблажен раствор од лимонска киселина.


3. Апретура - тоа е постапка со која на кожата, крзното и ткаенините им се подобрува изгледот. Но при перењето апретурата може да остави дамки. Тие дамки можат да се отстранат со сунѓер кој е натопен во благ раствор на амонијак во вода, а веднаш потоа дамката истријте ја со алкохол. На крајот треба местата со дамките да се исперат со чиста вода.


4. Бело кафе – дамките од ткаенината треба да навлажнат со глицерин, а потоа да се исперат со вода. Стара дамка од бело кафе се чисти со разреден амонијак.


5. Боја – дамките од боја, било да се водени или маслени треба да се отстранат што е можно побрзо. Од дрвениот мебел треба да се отстранат со терпентин, а старите дамки со помош на загреано ленено масло со тапиот дел од ножот. Од кожата дамките отстранете ги со крпче натопено во алкохол.

Дамките од водени бои од ткаенините може да се отстранат на повеќе начини: може да ги натопите со ацетон, а кога тој ќе испари, исчистениот предмет треба да се испере. Ако дамката е на подебела ткаенина, треба да се премачка со ацетон и веднаш да се избрише со впивачка хартија. Во некои случаи доволно е да се подготви вода и детергент, па дамката да се измие со слаба сапуница, да се испере и да се остави да се суши.

Дамките од маслени бои се отстрануваат од ткаенините секогаш триејќи од рабовите на дамката кон средината, за да се спречи нивно проширување. Добро е под дамката да се подметне некоја крпа или впивачка хартија. Како средство за чистење употребете терпентин, а после него и бензин.

Старите дамки од бои се доста тврдокорни. Обично се вовлекуваат во структурата на ткаенината, па за чистење треба да потрошите повеќе време. Проверено средство за отстранување на тие дамки е калиумов, т.е. течен сапун кој треба да се остави за да на дамката делуваат еден до два дена за да ја омекне.


6. Чај – дамките од чај на бела постелнина треба да се истријат со студено млеко, а потоа постелнината треба да се испере на вообичаениот начин.


7. Јајца – дамките од свежи јајца пред чистењето треба да се измијат со свежа вода. Ако ткаенината не може да ја потопите, местото каде што е дамката треба да се истрие со сунѓер навлажнет во студена вода.

Дамките од јајца на памучни и ленени ткаенини треба да се прекријат со глицерин, а потоа да се отстрани дамката и глицеринот со детергент или со сол која претходно малку е навлажнета.

Од волната дамките од јајца се отстрануваат на тој начин што прво чекаме да се исушат, потоа се тријат и со помош на четка се обидуваме потполно да ги отстраниме. Ако и понатаму се гледа жолтеникав траг од дамката, натопете го крпчето во вода во која сте додале малку боракс и истријте ја дамката.

Дамката од јајца кај свилени ткаенини прво треба да се одмасти. За таа цел се употребува бензин. Исчистеното место на крај треба да се испере со вода.

8. Какао и кафе – Свежите дамки прелијте ги малку со студено млеко и веднаш исперете ги со студена вода во која сте ставиле малку детергент.

Дамките ќе исчезнат ако извалканиот дел од ткаенината го натегнете преку садот и пуштите врела вода врз дамките.

Постарите дамки од какао и кафе треба да се истријат со крпче натопено во смеса од 1/3 оцет и 2/3 млака вода.


9. Млеко – свежите дамки од млеко се отстрануваат со студена вода и посилен детергент.

Старите дамки од млеко можат да се отстранат со неколку средства: со детергент, со смеса на алкохол и етер, со разреден амонијак, или со смеса на еден дел на терпентин и 2 дела на лимунов сок.

Чувствителната свила извалкана со млеко исчистете ја на тој начин што секоја дамка ќе ја премачкате со глицерин (со мека четка), оставете глицеринот да впие, а потоа исперете го со млака вода.


10. Ликер – свежите дамки од ликер се отстрануваат со вода и со детергент, а старите со разблажен шпиритус.

Од свилата овие дамки се отстрануваат со благ раствор на амонијак или алкохол, но треба да се натопи само местото каде што е дамката.


11. Кармин – се отстранува со денатуриран алкохол (алкохол кој не се пие), а ако го немате може да послужи и етер.


12. Крв – ако дамките се свежи, може да се исперат со студена вода или со млака солена вода. Трагите ком остануваат подо��на може да се!��тՁтранРт со рвств��р на течен детергент, со разблажен ам�>нија�� иP�и(со сода бикарбона.
,br> Волнените ткаенини со ддмкP� од крв потопете ги во омекнб��а вода �
о сода бикбрбона. Доколку дамките нн исче�7нат, употребетҵ амонијак. 

Свиленмӂе ткаенини со дамкԸ од крв исчистетԵ гP� со ш��Иـитус/

Док��лку с� анува збор зв ӂкаенина со нҵпостоQ�ана боја потопете ја во посолена вода и оставете ја Խѵкое време. Исперете(ја во пԾгол�5мԾ к�>личЕс�во вода. =strong>
*13. ПарЄем – пар��емите и колонските води ос��аваат дамкѸ ��а ткаенините кои е најдобро веднаш да се отстранат. Воопштено речено, сите дамки од парфем може да се отстранат со алкохол. Старите дамки ќе се отстранат на тој начин што извалканото место наизменично ќе ги потопите во оцетна киселина и алкохол, а после тоа треба да се испере со топла вода. Истите дамки на свилени или кадифени ткаенини треба да се премачкаат со глицерин, кој откако ќе отстои треба да се пребрише со влажна крпа.


14. Мрснотии – од тапацираниот мебел мрсната дамка треба да се отстрани со помош на богата пена од детергент. Доколкы тоа не е доволно, дамката �реба да �е исчиQ�ти сЮ разблажP�н а�онијак.�
ме��мерот извалкан(со масло ил�8!со некоја дфуга маснпъија исхистете гҾ со крпче п�>Ղопено во смеса на еднакви делови на супероксид и адониќак. Ђедпаш по уистењ�5то мермерот треба да се ��ребрише со сувذ кр��а. <"r>
�О�5 فтранициъ�� на новите кпиги отстранете ја мрсна��а дамка н� Ђо� начин што под нP�а ��е подметНе��� впивачка хартија, а похл� �оа стрдНицати Ղрнба да уе �зглачи со средно топко средст��о за гличање, по што мрсната дамка ќе ��рејде на хартијА.- <�r>
Од дрВенP�те подови м��сЭите дамки се отстрануваат со памучна крпа натопена во петролеј или бензин. Извалканото место протријте го неколку пати, а кога употребеното средство потполно ќе испари, исчистеното место исперете го со студена вода и премачкајте го со политура.

Од теписите мрсните дамки можат да се отстранат со смеса на пилевина и бензин или терпентин. Направете каша, добро промешајте ја и нанесете тенок слој на секоја дамка. Оставете кашата потполно да се исуши, а потоа отстранете ја со четкање.

На тепихот може да се појават мрсни дамки од масло за ложење. Тие може да се отстранат дѾколку ги нато�иуе со бенЗин и ја Яосипеђесо талк. Твка нато��ена, осՂذвете ја ����мкѰта да стои 12 часа, а потмА исчистеното место !добро исчеткајђе гP�
br> Мрсните дамкP� на тапетите треба да се ؿос��пат со та��к. Кога талкот добро ќе се вп��P�, отсЃранете го со четкањ��, а ако и поҽатаЬу остане трага од дамката, пребришзте ја со Q�алку`вата која"е навлажнета �о алккхОл.

Од ткаенините$ мбсните"дамки се ؾтсЂЀануваат со бр��јни хемискИ средств��: бе�зин, еӂер, ацصтон и �4р. Повеќето од тие средств�� уе запалԸвй, па со нив треба внимателно да`се ракува. Мрсните дамки секогаш треба д�� се"отстранувАат со триѵње на рабовите на дамките кP�н срҵжинатб за ��а не дојде0до проширување на дамкатА.
О�4 останатите ткذеЭини мрщниђХ дамки м��жађ дP� ёе остраѽат сж шоља бензин и магнезиум. Кога беҽзино�� ќе испарԸ, магнезиумот Ђр��га дасе ظсчетка. =br>

15. Прашина – од полираниот меСел прашината може Ҵа се брише нд тој йачҸн што на$пвму�на крпа се налева мало количХс�во средство за ��Ѹе��е на прОзорци (тип штԮ се употребува без вода) и со така навлажне�а крпа се п�>Ии��ука ؿрео�� запрашената повѐшина. 
Прашината од книгите можԵ да се отсѢрани ��о мека четка P�ли со правосмукалка.

Пр��ъината!оش пластиф�8циЀаниQ�е таP�еӂи може да се от��траѽи со миењз со млҰка вода и благ деՂеـгент. ХартиенитԵ тРпети кои"не смеат да се мијат исчисQ�ете би со ��ума зРбр��шеѺе молиѲ (ова се однесува зб сиу�5 дамки), а поقоа пребшишете`ги со четка за бришење P�а прашин԰.

Од волнени ђкаенинй дамлите од прашина и Эечистотија се отстраؽуваат со триење со крҿ�� која претходно е натопена во смеса од подеднаквк деловина шпиритус (90-процднтен) и вода.

К��га станува з��о� з�� многу(чувсЊвителни ткP�енини дамките се оѢстрануваат со бензин или ҵтер.

- ! 

16. ‘РѓP�"– даP�китҵ ��Ф ‘рѓа се о��стра�у�2аат`од ткае��инице со �>ксална киQ�елина. На сеX�оја дамка се стаҲаат по неколку кристалظ`од уаа Ѻисеһина, Ёе павла��нугаат, а понатҰму хе пераق со сапуница. Со оксалнати киселинб треба да се раКува вниматепно бидејќ�� й таа може да остави дѰмкй ��а тк��ен��ната.

Дамкице оД чужствителниӂе ткаенини се отстрануваа� на тој наїин што со јак�оцеъ се навлажн��га се��оја димк�0, а пҾтоа се ӿокрива со пепел од Іٸسара м се остав�� така да стои. После то�� тваенината тре��а да се Испере на вооԱичаен начин.
br>
17. Смол� – зС отстранување на смолата и смолести матеQ�ии �ожАт да се употребуваат следните срP�дс��ва: етЕр, бензин, терпентмнрко Լасло и дЀ. См тие ср�дстга сѵ оустрануваат и свежи и Ӂтари дамки Од смола. ЀѺо е`извалиан природен материљал може да се упптреби алкохол, Ѱцетон или Ментол, при што дамЪата треб�� дѰ се натппи со средството за хиБтење кое с��е го одбрале.

Дамкиъеод �мола од сиптетичкШте Ѽа��еријали оъстрРнувајте ги со терпентин или бѵнгин.


18. Мастило – дамките о�� маѡтило треба веднаш да Q�е отстранат од мебелот илиод подот, за"да P�асти����то не го обои ��рвото. Зѵмете �рпч�5 �� натопетҵ зо во оцет Ш ��стријтԵ ја сеغоља"�аԼка. Ако мебелот Һој е извалкан е обоен с�� лак боја, дамка�а отѡтранете ј�� со парчиња од домат. *

Од прекривката за маса дамките од мастило може да ги отстраните на тој начин што ќе сварите малку млеко, а потоа со млекото ќе ја премачкате секоја дамка. Лесно истријте ги и повторете ја постапката неколку пати, постојано додавајќи ново количество сварено млеко. На крај извалканата прекривка измијте ја во топла вода, а потоа и исперете ја на вообичаен начин.

Од плетените ткаенини дамките од мастило се отстрануваат со глицерин. Дамките се премачкуваат со глицерин, се оставаат малку да одстојат, а потоа ткаенината се пере во млака вода во благ дете�гент.

Кај мебелоЂ од кожа дамки��е�од мастило се отстрануваат со ломош на лимо�. С����оја дамка истријте ја0сP� полоԲина лимон.!(Напомена> дамкате од пенкало по�ади тЮа Ѩто им�бт различен соѡтав се читтат поинذк�, односно �
о алкохол).

Дамкатб�од пепкало �
е отст�анува со помош на �0-�рҾцентен алкохол& Ҝестото на дамката истриј��е го неЪолку пати, ҽо секој пат со чистP� P���рч�� ватапɀетходно нат��пено во алкохолот.


19. Мувла – д��мките од влага во аШе на мувла треба што е P�Ҿжно ҿобрзо еа се отстрѰнат.
�br>Од кориците на P�ни��ите м�>же да се отЁӂрани Ӂ�> смес� на 10 gp ��иشрок��ид и 50 g2 Р�<онP�јак. О�аа смеса P�нимател��о с�5 на��есува на секој�0 дамка, а кога Դамката ќе исчеҷне, исчистените местذ нребришҵте ги со крпче наропенȾ во дес��ипирана вода.

ҔP�колку ��увла се пој��ви во фугите на кераҼичките плочки, отсу��айет� ја со теч�=о средство за отстранQ�ва��е на печат��и грејки во диктилограєија. Секоја Ѥكга премачка��те ја со мало коли��ество од тоа ЁреҼс����о – тоа делува брзҾ и брзо се суши. Нб(крај плочките измијقе ги на вожбичаен нач�8н.

Од те��ихот ва��вите дамки �ѵ отстрануزаат �о"помош пв ви�=сКй оцбт.

Од харт�енҸте тапети даоките од мувла отстрذнете ги сѾ крпче натопено во алк��хол.
Дамките ом мувла на пѠекривките за маёа и ткаЕнипите обидете0се شа ѳи отстраните со ��леко. Потопете ја изВалканаца ткаем�на илИ Ёамо тој дел ко� е`здфатен со мувлР во топло млеко й0ост�веQ�е го да стои неколку ми��ути. Потоа ��сперете гؾ и оставете го да се суши/
8�r> ��д свИлата дамки�б �д P�ывла се отётраеуваат на`�4ва ничина. Доколку свилаъв е о��оХна со поՁтоѸани бои, дамките натопете ги со чист шпир��туЁ"во0кој се става малву анонијак. Нд к�ај свилен��та0ткаенина и��миј�е јв со тОпла вЮда. Ԕамк�0та од мувга Ис�от��ка може�да се о�стран�� и со б�аг рас��вор на амоеиѸак*

О�4мебелот од кожадамвите од оувл�0 се отстранՃваат со вниоат��лно триење P�а извалканото место со стаҺлена х��ртија. Ако йа кожата после чистењеӂо остане посветло Ҽесто, натопете го со водаво која0ؿретхОдно се вашеле ореови лушпи.


20. Овжшје –дамкирЕ од квошје денес многу успдшно сн отстрануваат со �?о��ош на детергентите со0силни биолошки`сP�ојства,пА така доволно е са�<о местата каДе штк се двмкит�� да �е натопат со едде одпгие детергннти, да се жQ���ави да делува, а потоа предме�о�� аа�се�игؼие. Инаку п�стојат и други Эачини за чистење на дамки �>д овошје.

Од ��а��уՇните ткаенини0овжшните дам�:и се отсррануваау на тој наїин штО извалканиот дел се жатегнува над некој сад и ��ад двм��ата в�� тении млдзеви(Ёе по��ипS�Ҳа грела вкда и��и млеко. Доб�о е и кога се посипува см��с�� на алк�>хо�;, вода и глицерин.

ИЧвилканата P�ела памучна0ткаениеа истријте ја со лимонов сок и P�спЕрете ја со чиста вода."Доколку има повеќе дамки или فе постари, ��ађопете0ги Ӂо лимонов сок, посипетص ги со сол и изѻожеЂе ги на сончеви зраци. На сличен начин се чистат и волнените ткаенини, со таа разлика што тие не треба да се изложуваат на сонце.

За чистетење на овошните дамки добро делува и кисело млеко. Оставете ја дамката да делува неколку минути, а потоа ткаенината треба да се испере со топла вода. Тврдокорните овошни дамки исчистете ги со смеса на алкохол и амонијак.


21. Восок – од дрвениот мебел или подови дамките од восок се отстрануваат со коцки мраз: секоја дамка притиснете ја со коцка мраз, а после тоа восокот отстранете го со тапата страна на ножот. На крај исчистениот дел пребришете го со некое средство за чистење или со обично масло.

Од постелнината и прекривката за маса дамките од восок дамките може да се исчистат на два начина. Првиот, ако восокот е крут, едноставно отстранете го со острицата на ножот. Ако останала видлива трага, на неа положете лист на впивачка хартија, преку неа парче свилена хартија, а преку нив поминете со загреана пегла неколку пати.


22. Пот – од памучните и ленени ткаенини дамките од пот отстранете ги со оцет. Со крпче натопено во оцет истријте ја секоја дамка.

Од помасивни ткаенини дамките од пот се отстрануваат со амонијак. Во литар вода ставете две големи лажици амонијак, а со тој раствор истријте ја секоја дамка.

На волнените ткаенини овие дамки се чистат со смеса од еден дел амонијак, два дела чист алкохол и три дела етер. Истата дамка од истиот материјал може да се отстрани со смеса на амонијак и масло од терпентин.

Кај свилените ткаенини овие дамки се отстрануваат така што ткаенината се поставува на тврда подлога и со крпче натопено во чист шпиритус нежно се трие местото каде што е дамката.


23. Гума за жвакање – може да се извади од тепихот на тој начин што на гумата се става парче мраз, а потоа со нож треба да се подигнат остатоците од гумата за жвакање. За вадење на гумата за жвакање од тепихот никогаш не употребувајте топла вода.


24. Јајце – овие дамки од ткаенините се отстрануваат ако ткаенината ја измиете со студена вода. Топла вода не доаѓа предвид бидејќи дамките стануваат уште повидливи.

Ваквите дамки на тепих намокрете ги со смеса на ¾ вода и ¼ алкохол и добро истријте ги.


25. Лак за нокти – од ткаенините ќе ги отстраните ако ткаенината од едната и од другата страна ја навлажните со есенција на терпентин. Дамката може да се отстрани и со 90-процентен алкохол, но препорачливо е ова да се проба на дел од ткаенината кој не се гледа. Ако дамките се од постар датум, прво намачкајте ги со путер, а потоа отстранете го со терпентин.


26. Пенкало – од ткаенините овие дамки прво натопете ги со пиво, а потоа тријте ги со вата или со крпче натопено со ацетон. Водете сметка дека ацетонот растворува синтетика, па затоа ако станува збор за синтетичка ткаенина се употребува 90-процентен алкохол.


27. Сладолед – овие дамки веднаш исперете ги со студена вода, а потоа со топла сапуница. Ако дамката настанала од чоколаден сладолед, најдобро е после чистењето, доколку е возможно да се изврие извалканата ткаенина.

  на почеток